Wzmocnienie różnorodności biologicznej poprzez zapobieganie wprowadzaniu, wczesne ostrzeganie i kontrolę inwazyjnych gatunków obcych roślin

LIFE24-NAT-PL-Control IAS for LIFE

Cele projektu:

Celem strategicznym projektu LIFE24-NAT-PL-Control IAS for LIFE jest ograniczenie negatywnego wpływu inwazyjnych obcych gatunków roślin (IGO) na rodzime ekosystemy w Polsce i na Litwie oraz wzmocnienie ochrony bioróżnorodności na obszarach cennych przyrodniczo, w tym objętych siecią Natura 2000.

Celami szczegółowymi są:

1. Zapobieganie wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu się inwazyjnych obcych gatunków roślin poprzez opracowanie i wdrażanie procedur prewencyjnych, monitoringowych i kontrolnych na obszarach chronionych, leśnych, miejskich oraz wzdłuż kluczowych dróg introdukcji.

2. Wzmocnienie systemu monitoringu i zarządzania IGO poprzez rozwój narzędzi do zbierania danych, analizę tras wprowadzania gatunków obcych oraz wypracowanie skutecznych, możliwych do powielania modeli działań w Polsce i na Litwie.

3. Podniesienie poziomu wiedzy i świadomości ekologicznej społeczeństwa oraz kluczowych grup interesariuszy (administracja, szkoły, zarządcy terenów, lokalne społeczności) w zakresie zagrożeń związanych z IGO i sposobów ochrony rodzimej przyrody.

Działania:

Założone cele projektu zostaną zrealizowane dzięki następującym działaniom ochronnym:

1. Inwentaryzacja i monitoring inwazyjnych obcych gatunków roślin (IGO) na obszarach parków narodowych, Lasów Państwowych, terenów miejskich oraz wzdłuż kluczowych dróg ich wprowadzania, wraz z analizą skali i dynamiki zagrożeń dla rodzimych ekosystemów.

2. Identyfikacja i analiza dróg introdukcji oraz rozprzestrzeniania się IGO, w tym związanych z transportem, handlem, użytkowaniem gruntów i działalnością człowieka, oraz opracowanie procedur ograniczających ich dalsze wprowadzanie.

3. Opracowanie i wdrażanie procedur prewencyjnych i kontrolnych mających na celu zapobieganie pojawianiu się i rozprzestrzenianiu inwazyjnych obcych gatunków roślin na obszarach chronionych, leśnych i zurbanizowanych, w tym na terenach ogrodów działkowych.

4. Rozwój i wdrożenie narzędzi do zbierania, analizy i zarządzania danymi dotyczącymi występowania IGO, wspierających podejmowanie decyzji zarządczych oraz długoterminowy monitoring efektów działań projektu.

5. Działania edukacyjne i informacyjne skierowane do szkół, administracji publicznej, zarządców terenów oraz lokalnych społeczności, mające na celu podniesienie świadomości ekologicznej w zakresie zagrożeń wynikających z obecności IGO oraz sposobów ochrony rodzimej przyrody.

6. Upowszechnianie rezultatów projektu oraz wypracowanych modeli działań, umożliwiających ich replikację w innych regionach Polski i Unii Europejskiej oraz włączenie do stałych polityk i praktyk ochrony przyrody.

Rezultaty:

Realizacja projektu przyniesie następujące rezultaty:

1. Ograniczenie presji inwazyjnych obcych gatunków roślin na rodzime ekosystemy na obszarach chronionych, leśnych i zurbanizowanych w Polsce i na Litwie, w tym na terenach objętych siecią Natura 2000.

2. Utworzenie spójnego systemu monitoringu inwazyjnych obcych gatunków roślin, obejmującego identyfikację ich występowania, analizę dróg wprowadzania oraz ocenę skuteczności działań zapobiegawczych i kontrolnych.

3. Opracowanie i wdrożenie procedur ograniczających wprowadzanie i rozprzestrzenianie się IGO, możliwych do zastosowania przez administrację publiczną, zarządców terenów oraz inne podmioty odpowiedzialne za ochronę przyrody.

4. Zwiększenie dostępności danych i narzędzi wspierających zarządzanie IGO, umożliwiających podejmowanie decyzji opartych na danych oraz długoterminowe planowanie działań ochronnych.

5. Podniesienie poziomu wiedzy i świadomości ekologicznej społeczeństwa, w szczególności wśród uczniów, nauczycieli, lokalnych społeczności i zarządców terenów, w zakresie zagrożeń wynikających z obecności inwazyjnych obcych gatunków roślin.

6. Wypracowanie modelu działań możliwego do replikacji w innych regionach Polski i Unii Europejskiej, wspierającego długofalową ochronę bioróżnorodności i realizację celów polityk środowiskowych UE.

Budżet:

Całkowity budżet: 5 429 126 EUR

Wkład NFOŚiGW: 1 691 261 EUR

Wkład Unii Europejskiej: 3 257 476 EUR

Współfinansowanie:

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Beneficjent koordynujący:

Województwo Warmińsko-Mazurskie

Współbeneficjenci

Stowarzyszenie „Człowiek i Przyroda” (Polska)

Wielkopolski Park Narodowy (Polska)

Uniwersytet Śląski w Katowicach (Polska)

Wigierski Park Narodowy (Polska)

Gamtos tyrimų centras – Nature Research Centre (Litwa)

Data rozpoczęcia projektu: 2 stycznia 2026 r.

Data zakończenia projektu: 1 stycznia 2033 r.

Czas trwania projektu w miesiącach: 84