Sprawozdanie z przeprowadzonych prac w ramach działań After-LIFE w 2025 roku
W ramach Umowy zawartej w dniu 11 kwietnia 2025 roku pomiędzy Narodową Fundacją Ochrony Środowiska a Stowarzyszeniem „Człowiek i Przyroda” zostały przeprowadzone działania związane z ochroną miejsca lęgowego żółwia błotnego Emys orbicularis w miejscowości Cudnochy, na obszarze Mazurskiej Ostoi Żółwia Baranowo PLH280055.
Lęgowisko w Cudnochach jest jednym z ważniejszych lęgowisk żółwia błotnego na terenie Mazurskiej Ostoi Żółwia Baranowo. Zaplanowane działania ochronne stanowią kontynuację prac rozpoczętych w ramach projektu „Active protection of rare amphibian and reptile species in the Natura 2000 sites in Europe” LIFE17 NAT/PL/000011 i zostały ujęte w After-LIFE Conservation Plan (dokumencie opracowanym pod koniec realizacji powyższego projektu, w którym zostały zawarte działania konieczne do przeprowadzenie w kolejnych latach po zakończeniu projektu, w celu utrzymania jego efektów ekologicznych).
Lęgowisko żółwia błotnego w Cudnochach - obszar objęty działaniami
Działania zostały zaplanowane na działkach o nr geodezyjnych 18/1, 18/2, 19/2 oraz 21, obręb Cudnochy, gm. Mikołajki, pow. mrągowski, woj. warmińsko-mazurskie. Zgodnie z umową pierwszy etap prac ochronnych polegał na wykoszeniu roślinności zielnej oraz usunięciu krzewów i podrostów drzew z obszaru lęgowiska (o pow. 1,26 ha) i korytarzy, którymi żółwie przedostają się na teren lęgowiska (o łącznej pow. 1,4 ha).
Obszar lęgowiska żółwia błotnego porośnięty roślinnością zielną
Z obszaru przylegającego do lęgowiska zostały usunięte kłody drewna
Pozyskana biomasa (gałęzie i konary) została zeskładowana w jedno miejsce w pobliżu lęgowiska, a następnie rozdrobniona przy użyciu rębaka mechanicznego i wywieziona poza obszar Mazurskiej Ostoi Żółwia Baranowo.
Zebrane kłody drewna i większe gałęzie zostały zrąbkowane i wywiezione poza obszar działania
 |
 |
Wokół lęgowiska żółwia błotnego zostało zainstalowane ogrodzenie ochronne w postaci pastucha elektrycznego
Ponadto, wokół bezpośredniego obszaru lęgowiska zostało zainstalowane ogrodzenie ochronne z użyciem pastucha elektrycznego, zasilanego panelem słonecznym, w celu ochrony lęgów żółwia błotnego przed drapieżnikami. Prace te zostały zaplanowane i wykonane w okresie wiosennym (kwiecień-maj).
Koszenie roślinności zielnej wokół lęgowiska żółwia błotnego
 |
 |
Wykoszone tereny lęgowiska żółwia błotnego i korytarzy doprowadzających do niego
Dodatkowo, w dniu 6 czerwca br. został przeprowadzony wolontariat pracowniczy dla pracowników partnera biznesowego finansującego zabiegi. W ramach działań wolontariackich zostały zdemontowane resztki starego, zniszczonego ogrodzenia antydrapieżniczego wokół siedliska lęgowego oraz został oczyszczony z gałęzi i większych fragmentów konarów teren lęgowiska i korytarzy stanowiących dojście do niego. Podczas zajęć wolontariackich opiekunowie lęgowiska (członkowie Stowarzyszenia „Człowiek i Przyroda” wygłosili prelekcję na temat ochrony żółwia błotnego i znaczenia lęgowiska w Cudnochach dla ochrony tego gatunku.
Prelekcja o ochronie żółwia błotnego była wstępem do działań wolontariackich ukierunkowanych na zachowanie w dobrym stanie lęgowiska żółwia w Cudnochach
W trakcie prowadzenia prac uczestnicy spotkania byli zaznajamiani z rezultatami projektu „Active protection of rare amphibian and reptile species in the Natura 2000 sites in Europe”
Część wolontariuszy (panowie) podjęła się demontażu starego ogrodzenia otaczającego teren lęgowiska żółwia błotnego
Część wolontariuszy (zwłaszcza panie) zajęła się oczyszczaniem terenu wokół lęgowiska z gałęzi i niewielkich pniaków
Zakończenie spotkania wolontariackiego zdjęciem grupowym
Zgodnie z umową drugi etap prac ochronnych polegał na wykoszeniu roślinności zielnej z obszaru lęgowiska (o pow. 1,26 ha) i korytarzy, którymi żółwie przedostają się na teren lęgowiska (o łącznej pow. 1,4 ha) oraz kontroli stanu technicznego pastucha elektrycznego (stanu naładowania akumulatora, czystości panelu słonecznego, stanu siatki ogrodzeniowej).
 |
|
 |
 |
Obszar lęgowiska żółwia błotnego porośnięty roślinnością zielną
Ogrodzenia miało być zdemontowane pod koniec września, jednak podjęto decyzje o jego pozostawieniu aż do następnego sezonu (wynikało to z dużej penetracji terenu przez lisy i konieczności zabezpieczenia zdeponowanych na lęgowisku złóż jaj żółwia błotnego przez dłuższy czas). Łącznie wykonano 5 kontroli stanu technicznego ogrodzenia ochronnego, podczas których stwierdzono wadliwą pracę akumulatora (w lipcu został on wymieniony na sprawnie działający).
Z terenu korytarza, którymi żółwie przedostają się na teren lęgowiska, zostały usunięte połamane kłody, które stanowiły przeszkodę dla tych zwierząt. Na obszarze lęgowiska oraz korytarzy dochodzących do niego zostały przeprowadzone zabiegi koszenia roślinności zielnej. Przy tej okazji usunięto również z tego obszaru siewki drzew i krzewów.
Z obszaru korytarzy otaczających lęgowisko usunięto zwalone kłody drzew
Wykoszony obszar lęgowiska żółwia błotnego
 |
 |
| A | B |
Wykaszanie roślinności zielnej (A); wykoszony obszar korytarza, którym przemieszczają się żółwie (B)
Wszystkie zadania zaplanowane do wykonania w ramach realizacji umowy zostały wykonane, tj.:
- w kwietniu zainstalowano ogrodzenie w postaci pastucha elektrycznego wokół bezpośredniego lęgowiska żółwia błotnego;
- w maju z lęgowiska i z korytarzy, którymi żółwie przedostają się na jego teren, zostały usunięte duże gałęzie, kłody, odrosty drzew i krzewy (zostały one rozdrobnione i wywiezione poza obszar Mazurskiej Ostoi Żółwia Baranowo;
- w maju przeprowadzono kontrolę stanu technicznego ogrodzenia w postaci pastucha elektrycznego wokół bezpośredniego lęgowiska żółwia błotnego;
- w maju z lęgowiska i z przylegającego do niego terenu została wykoszona roślinność zielna;
- 6 czerwca przeprowadzono wolontariat pracowniczy dla pracowników partnera biznesowego finansującego zabiegi;
- czterokrotnie (w czerwcu, lipcu, sierpniu i wrześniu) przeprowadzono kontrolę stanu technicznego ogrodzenia w postaci pastucha elektrycznego wokół bezpośredniego lęgowiska żółwia błotnego; ze względu na wzmożoną penetrację okolicy przez drapieżniki, głównie lisy oraz małą pokrywę śnieżną w ostatnich latach decyzją Stowarzyszenia „Człowiek i Przyroda” postanowiono pozostawić ogrodzenie do następnego sezonu; w lipcu wymieniono w instalacji pastucha niesprawny akumulator (nowy akumulator dostarczyło Stowarzyszenie);
- pod koniec sierpnia na lęgowisku i z przylegającego do niego terenu została wykoszona roślinność zielna oraz zostały usunięte zwalone drzewa.
